Lo thủy điện thiếu nước, EVN chỉ đạo 'nóng' có biện pháp phòng chống hạn hán...
Ngày 28.1 (29 tết), Đội CSGT - trật tự Công an Q.3 (TP.HCM) phối hợp các đơn vị chức năng điều tra vụ ô tô 7 chỗ tông vào quán cà phê trên đường Trường Sa, làm một người bị thương.Thông tin ban đầu, khoảng 7 giờ 30 phút cùng ngày, ô tô 7 chỗ (xe dịch vụ công nghệ) chạy trên đường Trường Sa (hướng từ Q.1 đi Q.Tân Bình), lúc vừa qua siêu thị Co.opmart Nhiêu Lộc (thuộc Q.3) thì bất ngờ lao nhanh lên vỉa hè, tông trực diện vào quán cà phê.Thời điểm xảy ra vụ việc, bên trong quán cà phê có nhiều khách. Vụ tai nạn làm một người đàn ông hơn 50 tuổi bị thương, một phần cơ thể kẹt dưới gầm ô tô. Nạn nhân được người dân hỗ trợ đưa đến bệnh viện cấp cứu.Tại hiện trường, chiếc ô tô 7 chỗ, một số xe máy, tủ điện và các tài sản khác bị hư hỏng nặng.Chủ quán cà phê cho hay chiếc ô tô lao vào quán rất nhanh, khoảng 6 người may mắn thoát nạn.Nhận tin báo, lực lượng CSGT phối hợp Công an Q.3 nhanh chóng có mặt khám nghiệm hiện trường, điều tra nguyên nhân vụ việc.'Nóng' với điện
Nghị định 168/2024 quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm GPLX đã áp dụng được 1 tuần. Theo đó, vượt đèn đỏ bị CSGT phạt tới 20 triệu đồng. Trên các nhóm trao đổi về giao thông, nhiều người thắc mắc phải đi thế nào khi đèn vàng để không sai luật.Mới đây, khi tuần tra xử lý vi phạm tại giao lộ Đinh Tiên Hoàng - Điện Biên Phủ, CSGT TP.HCM đã lập biên bản một số trường hợp rẽ trái khi đèn đỏ. Khi được hỏi, một số trường hợp giải thích: "thấy đèn vàng nên vượt".Ngay tại thời điểm trên, CSGT tuần tra đã cho người vi phạm xem lại đoạn clip ghi lại cảnh đang vượt đèn đỏ để xử phạt thuyết phục. Đồng thời, CSGT cũng nói thêm: "Theo luật, thấy đèn vàng mà chưa đi đến vạch thì phải dừng lại".Lãnh đạo một đội CSGT cho hay, theo luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, tín hiệu đèn giao thông có 3 màu, gồm: màu xanh, màu vàng, màu đỏ; có hiển thị thời gian hoặc không hiển thị thời gian. Người tham gia giao thông đường bộ phải chấp hành như sau:a) Tín hiệu đèn màu xanh là được đi; trường hợp người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật đang đi ở lòng đường, người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải giảm tốc độ hoặc dừng lại nhường đường cho người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua đường.b) Tín hiệu đèn màu vàng phải dừng lại trước vạch dừng; trường hợp đang đi trên vạch dừng hoặc đã đi qua vạch dừng mà tín hiệu đèn màu vàng thì được đi tiếp; trường hợp tín hiệu đèn màu vàng nhấp nháy, người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ được đi nhưng phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại nhường đường cho người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua đường hoặc các phương tiện khác.c) Tín hiệu đèn màu đỏ là cấm đi.Như vậy, khi thấy đèn vàng, người tham gia giao thông phải dừng lại trước vạch dừng; nếu đã cán lên hoặc đã đi qua vạch dừng mà đèn vàng thì được đi tiếp."Luật này cũng quy định, người chạy xe phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn tại giao lộ - nơi đường bộ giao nhau cùng mức với đường bộ, đường bộ giao nhau cùng mức với đường sắt; đường hẹp, đường vòng, đường quanh co, đường đèo, dốc... Do đó, không thể biện lý do đang chạy nhanh phải dừng đột ngột khi đèn xanh qua đèn vàng", lãnh đạo đội CSGT nói.Theo CSGT, để bảo đảm an toàn cho chính mình và những người tham gia giao thông khác, khi đến gần giao lộ, thấy đèn xanh còn khoảng 5 giây thì nên giảm tốc độ, chú ý quan sát.Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định: người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn trong các trường hợp sau đây:
Tiềm ẩn những rủi ro khi mua các thiết bị 'phá ghi âm'
Với riêng những người trẻ tuổi Thìn, sinh vào các năm 1998, 2000… thì lại càng lo vì 2024 là năm tuổi. Họ mất tự tin trong cuộc sống, lo gặp những bất trắc, tai ương.
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
Miền Tây, tình người và đất
Theo báo cáo, nhiều khách hàng đang có xu hướng lựa chọn các mẫu iPhone có dung lượng lưu trữ thấp hơn so với trước đây. Xu hướng này đã gây ra nhiều tranh luận về lý do thực sự đằng sau sự thay đổi này.Cụ thể, trong quý 4/2024, 44% người mua iPhone 16 Pro và 16 Pro Max chọn nâng cấp lên mẫu có dung lượng lưu trữ cao hơn, giảm so với 48% người mua iPhone 15 Pro và 15 Pro Max trong cùng kỳ năm trước đó. Đối với iPhone 16 và 16 Plus, chỉ có 42% người mua chọn phiên bản dung lượng cao hơn, giảm từ 48% so với iPhone 15 và 15 Plus một năm trước. Điều này cho thấy khách hàng đang dần từ bỏ xu hướng mua iPhone với dung lượng lưu trữ lớn.Có nhiều yếu tố có thể lý giải cho sự thay đổi này. Trước hết, giá của những mẫu iPhone có dung lượng lưu trữ lớn hơn thường cao hơn đáng kể. Khi mà nền kinh tế khó khăn hoặc ngân sách hạn chế, nhiều người có xu hướng chọn các phiên bản dung lượng thấp hơn để tiết kiệm chi phí, đồng thời tận dụng các dịch vụ lưu trữ đám mây như iCloud, Google Drive hoặc Dropbox.Mức dung lượng lưu trữ cơ bản của hầu hết các mẫu iPhone hiện tại là 128 GB. Riêng iPhone 16 Pro Max có bộ nhớ trong khởi điểm 256 GB, trong khi iPhone SE chỉ có 64 GB. Đối với những mẫu cao cấp hơn, người dùng có thể nâng cấp lên 512 GB hoặc thậm chí 1 TB với phí bổ sung khoảng vài triệu đồng. Vấn đề là việc nâng cấp dung lượng lưu trữ này không phải lúc nào cũng cần thiết đối với đại đa số người dùng, đặc biệt khi họ đã có sẵn giải pháp lưu trữ trực tuyến.Ngoài ra, sự phát triển của công nghệ cũng góp phần vào xu hướng này. Chip và hệ điều hành ngày càng tối ưu hóa việc quản lý dữ liệu, giúp thiết bị hoạt động mượt mà ngay cả với dung lượng lưu trữ khiêm tốn hơn. Các thuật toán nén dữ liệu và khả năng quản lý bộ nhớ thông minh trên iOS cũng giúp giảm thiểu tình trạng đầy bộ nhớ.Trong khi đó, nhu cầu sử dụng dịch vụ lưu trữ đám mây ngày càng tăng. Các nền tảng như iCloud cho phép người dùng truy cập dữ liệu từ bất kỳ đâu có kết nối internet, từ đó giảm phụ thuộc vào bộ nhớ trong của điện thoại.Sự thay đổi này phản ánh một bước tiến trong công nghệ và thói quen tiêu dùng. Việc người dùng dần chuyển sang sử dụng bộ nhớ trong thấp hơn có thể ảnh hưởng đến chiến lược kinh doanh của Apple. Hãng có thể tiếp tục đẩy mạnh dịch vụ lưu trữ đám mây để bù đắp doanh thu từ các mẫu iPhone dung lượng cao. Đồng thời, Apple cần cân nhắc điều chỉnh mức giá để phù hợp hơn với nhu cầu thị trường.
